Σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής κινητικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, η επίσκεψη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη Λευκωσία συμπίπτει χρονικά με μια νέα διπλωματική παρέμβαση της Αιγύπτου στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών. Οι εξελίξεις αυτές αναδεικνύουν τη στενή σύμπλευση Αθηνών, Λευκωσίας και Καΐρου απέναντι στις μονομερείς διεκδικήσεις στην περιοχή, με κεντρικό άξονα την προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Ο πρωθυπουργός συμμετέχει στις εργασίες της 4ης Διακυβερνητικής Συνόδου Ελλάδας – Κύπρου, συνοδευόμενος από πολυμελές κυβερνητικό κλιμάκιο υπουργών και υφυπουργών. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη, συνεδρίαση της Ολομέλειας και κοινές δηλώσεις στον Τύπο.
Ενεργειακός σχεδιασμός και περιφερειακή σταθερότητα
Τρία χρόνια μετά τη θεσμοθέτηση του οργάνου, η Σύνοδος επιβεβαιώνει τον ρόλο της ως βασικού μηχανισμού πολιτικού συντονισμού. Στην ατζέντα των συνομιλιών κυριαρχούν ο ενεργειακός σχεδιασμός, η πρόοδος έργων στρατηγικής σημασίας όπως η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, καθώς και οι έρευνες εντός της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης.
Παράλληλα, οι δύο ηγέτες αξιολογούν τις τελευταίες εξελίξεις στο Κυπριακό, τις ευρωτουρκικές σχέσεις και τις ευρύτερες γεωπολιτικές προκλήσεις. Η παρουσία του εκτεταμένου υπουργικού κλιμακίου υπογραμμίζει τη βούληση για εμβάθυνση των συνεργειών σε τομείς όπως οι μεταφορές, η ψηφιακή διακυβέρνηση και η τεχνητή νοημοσύνη.
Αιγυπτιακή παρέμβαση στον ΟΗΕ
Λίγες ώρες πριν από τη συνάντηση κορυφής, η αιγυπτιακή κυβέρνηση απέστειλε ρηματική διακοίνωση προς τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, απορρίπτοντας εκ νέου κατηγορηματικά το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019. Το έγγραφο χαρακτηρίζει τη συμφωνία «απολύτως άκυρη και χωρίς καμία έννομη συνέπεια», αποτελώντας απάντηση στην επικύρωσή του από το λιβυκό Κοινοβούλιο.
Το Κάιρο επισημαίνει ότι οι εξωτερικές οριογραμμές θαλάσσιων ζωνών που ανακοίνωσε μονομερώς η Λιβύη επικαλύπτονται με τα όρια της Αιγύπτου, παραγνωρίζοντας τα κυριαρχικά της δικαιώματα. Διπλωμάτες σημειώνουν ότι ο συνδυασμός της Συνόδου στη Λευκωσία με την αιγυπτιακή προσφυγή στον ΟΗΕ στέλνουν μήνυμα πως τα ανυπόστατα μνημόνια δεν μπορούν να παράγουν έννομα αποτελέσματα.