Πίσω από την καθημερινότητα της ελληνικής τέως βασιλικής οικογένειας υπήρχε ένας ολόκληρος κόσμος εργαζομένων, με διαφορετικά καθήκοντα και ξεχωριστές υπηρεσίες. Στα βασιλικά ανάκτορα απασχολούνταν μάγειροι, ζαχαροπλάστες, προσωπικό για τα άλογα και τους κήπους, αυλικοί και διοικητικοί υπάλληλοι, καθώς και ειδικές υπηρεσίες για τα κρασιά, τα ασημικά και τα λινά είδη. Η εικόνα αυτή προκύπτει από τα αρχειακά τεκμήρια που διασώζονται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους και καταγράφουν την οργάνωση της Βασιλικής Αυλής από τα πρώτα χρόνια της μοναρχίας μέχρι την κατάργησή της.
Στα χρόνια του Όθωνα, η προετοιμασία των γευμάτων ήταν καταμερισμένη σε ξεχωριστά τμήματα, όπως το Βασιλικό Μαγειρείο και το ζαχαροπλαστείο. Το οινοφυλάκιο διαχειριζόταν τα κρασιά, το αργυροφυλάκιο φρόντιζε τα αργυρά σκεύη, ενώ υπήρχαν ακόμη το ιπποστάσιο, η λιναποθήκη και προσωπικό για τη συντήρηση των κτιρίων και των κήπων. Δίπλα στις πρακτικές ανάγκες, λειτουργούσε το πολιτικό και στρατιωτικό σκέλος της Αυλής, το οποίο περιελάμβανε τον Οίκο του Βασιλέως, το Μέγα Βασιλικό Αυλαρχείο, τον Οίκο της Βασιλίσσης και τον Οίκο του Διαδόχου.
Η διοικητική δομή και οι αυλικοί
Οι αυλικοί αποτελούσαν οργανωμένο τμήμα της διοικητικής δομής, με συγκεκριμένη ιεραρχία και αρμοδιότητες. Ξεχωριστό ρόλο είχε και το Αυλαρχείο Τελετών, το οποίο συντόνιζε τις επίσημες εκδηλώσεις, τις δεξιώσεις και τις επισκέψεις ξένων προσωπικοτήτων. Στα αρχεία διατηρούνται ονομαστικοί και αλφαβητικοί κατάλογοι προσωπικού, στοιχεία για διορισμούς, παραιτήσεις και αντικαταστάσεις, καθώς και αναφορές σε προσωπικές υποθέσεις και γάμους μελών της Αυλής.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα της ιατρικής μέριμνας αποτελεί έγγραφος της 16ης Σεπτεμβρίου 1845, σύμφωνα με το οποίο ο αρχίατρος της Υπηρεσίας των Ανακτόρων ζήτησε ιατρική επιθεώρηση του προσωπικού για τον εμβολιασμό κατά της ευλογιάς. Παράλληλα, η ιατρική υπηρεσία διατύπωνε προτάσεις προς το βασιλικό μαγειρείο σχετικά με τα τρόφιμα και την παρασκευή τους, επηρεάζοντας τη διατροφή της βασιλικής οικογένειας.
Εξωτερικοί συνεργάτες και αρχειακό υλικό
Η λειτουργία της βασιλικής κατοικίας απαιτούσε επίσης συνεργασία με εξωτερικούς προμηθευτές και επαγγελματίες. Στα αρχεία του Βασιλικού Αυλαρχείου καταγράφεται αλληλογραφία με ιδιώτες, συλλόγους και εταιρείες, καθώς και στοιχεία για τα βασιλικά κτήματα. Το συνολικό αρχειακό υλικό για την περίοδο 1863-1974 περιλαμβάνει 2.406 φακέλους και υπηρεσιακά βιβλία, ενώ ξεχωριστό υλικό διατηρείται για την περίοδο 1833-1862.
