Τα γκρίζα μαλλιά αποτελούν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημάδια της γήρανσης, αλλά πίσω από την απώλεια του χρώματος κρύβεται ένας πολύ πιο σύνθετος μηχανισμός. Νέα μελέτη επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο του Τόκιο, που δημοσιεύθηκε στο Nature Cell Biology, εντόπισε μια απρόσμενη σχέση ανάμεσα στο γκριζάρισμα και το μελάνωμα, μια μορφή καρκίνου του δέρματος.
Το εύρημα δεν σημαίνει ότι όποιος έχει γκρίζα μαλλιά κινδυνεύει λιγότερο από καρκίνο, ούτε ότι το γκριζάρισμα αποτελεί «ασπίδα». Αποκαλύπτει, όμως, έναν μηχανισμό που μπορεί να εξηγεί γιατί ορισμένα κύτταρα οδηγούνται στην απώλεια χρωστικής αντί να συνεχίζουν να πολλαπλασιάζονται.
Τα κύτταρα που αποφασίζουν αν τα μαλλιά θα γκριζάρουν
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκονται τα μελανοκυτταρικά βλαστοκύτταρα (melanocyte stem cells – McSCs). Πρόκειται για κύτταρα που βρίσκονται στους θύλακες των τριχών και αποτελούν την «πηγή» των κυττάρων που παράγουν τη μελανίνη, δηλαδή τη χρωστική που δίνει το χρώμα στα μαλλιά και στο δέρμα.
Οι ερευνητές παρακολούθησαν τη συμπεριφορά αυτών των κυττάρων σε ποντίκια και διαπίστωσαν ότι η αντίδρασή τους εξαρτάται από το είδος της βλάβης που έχουν υποστεί. Όταν προκαλούνται συγκεκριμένες σοβαρές βλάβες στο DNA, τα βλαστοκύτταρα μπορούν να μπουν σε μια διαδικασία που ονομάζεται «senescence-coupled differentiation» ή seno-differentiation. Ουσιαστικά, διαφοροποιούνται και στη συνέχεια απομακρύνονται από το σύστημα, με αποτέλεσμα να μειώνεται η δεξαμενή των κυττάρων που παράγουν χρωστική. Το αποτέλεσμα είναι τα μαλλιά να γκριζάρουν.
Το παράδοξο με το μελάνωμα
Το ενδιαφέρον βρίσκεται στο τι συμβαίνει όταν τα ίδια κύτταρα αντιμετωπίζουν διαφορετικού τύπου καρκινογόνο στρες. Σύμφωνα με τη μελέτη, ορισμένες καρκινογόνες ουσίες μπορούν να παρακάμψουν αυτήν τη διαδικασία «αυτοπεριορισμού». Αντί τα κατεστραμμένα βλαστοκύτταρα να απομακρυνθούν, μπορούν να διατηρήσουν την ικανότητά τους να ανανεώνονται και να πολλαπλασιάζονται.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι συγκεκριμένα σήματα του μικροπεριβάλλοντος των κυττάρων, μεταξύ άλλων μέσω του KIT ligand και αλλαγών στον μεταβολισμό του αραχιδονικού οξέος, μπορούν να ενισχύσουν αυτή την πορεία. Έτσι, κύτταρα με βλάβες μπορούν να παραμείνουν και να δημιουργήσουν κλώνους που συνδέονται με την ανάπτυξη μελανώματος.
Με απλά λόγια, οι επιστήμονες περιγράφουν δύο διαφορετικές «μοίρες» για έναν παρόμοιο κυτταρικό πληθυσμό: εξάντληση των βλαστοκυττάρων, που οδηγεί σε γκρίζα μαλλιά, ή διατήρηση και επέκτασή τους, που μπορεί να συμβάλει στην καρκινογένεση.
Ωστόσο, πρόκειται για εργαστηριακή έρευνα σε ποντίκια και χρειάζεται περαιτέρω μελέτη για να διαπιστωθεί πόσο ισχύει ο ίδιος μηχανισμός στους ανθρώπους. Οι ίδιοι οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν πως το γκριζάρισμα προστατεύει από τον καρκίνο. Δείχνουν, όμως, έναν μέχρι σήμερα άγνωστο τρόπο με τον οποίο η γήρανση και η ανάπτυξη καρκίνου μπορεί να συνδέονται σε κυτταρικό επίπεδο.
