Life

Πώς η άσκηση επηρεάζει τη χημεία του εγκεφάλου και τη νευροπλαστικότητα

Η τακτική σωματική δραστηριότητα δεν ενισχύει μόνο τους μυς, αλλά επιδρά καταλυτικά στη χημεία του εγκεφάλου και τη νευροπλαστικότητα.

Πώς η άσκηση επηρεάζει τη χημεία του εγκεφάλου και τη νευροπλαστικότητα
Φωτογραφία: Gauthier DELECROIX - 郭天 from Qingdao, China / CC BY 2.0 / Wikimedia Commons

Η αύξηση της μυϊκής μάζας και η καλύτερη καρδιαγγειακή υγεία αποτελούν τα πιο γνωστά οφέλη της φυσικής κατάστασης. Ωστόσο, η σωματική δραστηριότητα επηρεάζει εξίσου τα χημικά μηνύματα που ανταλλάσσουν οι νευρώνες, διεγείροντας την απελευθέρωση πρωτεϊνών που διατηρούν τον εγκέφαλο υγιή. Οι αλλαγές αυτές εξηγούν εν μέρει γιατί η τακτική άσκηση συνδέεται με καλύτερη διάθεση, μνήμη και γνωστική λειτουργία.

Ο ρόλος του παράγοντα BDNF και οι νευροδιαβιβαστές

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες αποκρίσεις του οργανισμού αφορά τον εγκεφαλικής προέλευσης νευροτροφικό παράγοντα, γνωστό ως BDNF. Πρόκειται για μια πρωτεΐνη που βοηθά τους νευρώνες να επιβιώνουν, να παραμένουν λειτουργικοί και να προσαρμόζονται, παίζοντας κομβικό ρόλο στη συναπτική πλαστικότητα. Παράλληλα, η άσκηση επηρεάζει τα συστήματα που ρυθμίζουν το κίνητρο, την προσοχή και την αντίδραση στο στρες.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στον ιππόκαμπο, μια περιοχή του εγκεφάλου που συμμετέχει ενεργά στη μάθηση και στον σχηματισμό αναμνήσεων. Η σωματική δραστηριότητα ενεργοποιεί επίσης τα συστήματα των ενδογενών οπιοειδών και των ενδοκανναβινοειδών. Η δράση τους ενδέχεται να εξηγεί γιατί πολλοί άνθρωποι αισθάνονται βελτιωμένη διάθεση μετά από μια προπόνηση.

Νευροπλαστικότητα και μακροπρόθεσμα οφέλη

Η ικανότητα του εγκεφάλου να αναδιοργανώνει τη δομή και τη λειτουργία του καθώς οι άνθρωποι μαθαίνουν νέες δεξιότητες ονομάζεται νευροπλαστικότητα. Η τακτική άσκηση δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για αυτή τη διαδικασία, υποστηρίζοντας την αιμάτωση του εγκεφάλου και τη ρύθμιση του μεταβολισμού. Η εκμάθηση μιας σύνθετης κίνησης απαιτεί από το νευρικό σύστημα να συντονίσει με ακρίβεια την επικοινωνία ανάμεσα σε διαφορετικές περιοχές.

Σε πολλές πληθυσμιακές ομάδες, η τακτική δραστηριότητα συνδέεται με καλύτερη προσοχή και εκτελεστικές λειτουργίες, ενώ ενδέχεται να συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου γνωστικής έκπτωσης. Γνωστικά οφέλη έχουν καταγραφεί τόσο με την αερόβια άσκηση όσο και με την προπόνηση με αντιστάσεις. Ειδικοί επισημάνουν πως, παρότι μία και μόνο προπόνηση μεταβάλλει προσωρινά τη δραστηριότητα των νευροδιαβιβαστών, το «κλειδί» για τη μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου παραμένει η σταθερότητα στην άσκηση.