Είτε λόγω έλλειψης χρόνου, τραυματισμού ή ασθένειας, η διακοπή της γυμναστικής επηρεάζει σταδιακά τη φυσική κατάσταση, ξεκινώντας από το καρδιαγγειακό σύστημα, τη μυϊκή δύναμη και την αντοχή. Σύμφωνα με ειδικούς στην εφαρμοσμένη φυσιολογία και την αθλητική ιατρική, οι αλλαγές αυτές ακολουθούν μια συγκεκριμένη πορεία στο πέρασμα των εβδομάδων.
Τις πρώτες ημέρες και έως την πρώτη εβδομάδα, συνήθως δεν παρατηρούνται σημαντικές μεταβολές, ιδίως αν είχε προηγηθεί έντονη προπόνηση. Ωστόσο, μετά από αυτό το διάστημα, ο όγκος του πλάσματος στο αίμα μειώνεται, γεγονός που επηρεάζει το καρδιαγγειακό σύστημα και οδηγεί σε μείωση της μέγιστης πρόσληψης οξυγόνου. Παράλληλα, μέσα σε 5 έως 7 ημέρες, η δραστηριότητα των οξειδωτικών ενζύμων στους σκελετικούς μύες αρχίζει να περιορίζεται.
Η μείωση της δύναμης και οι αλλαγές στην καρδιά
Μέσα σε μερικές εβδομάδες αποχής, παρατηρείται συνήθως μείωση της μέγιστης δύναμης. Έρευνες δείχνουν ότι η απώλεια αυτή μπορεί να εκδηλωθεί ακόμη και πέντε ημέρες μετά από πλήρη ακινησία στο κρεβάτι, ενώ οι δομικές αλλαγές στους μύες γίνονται πιο εμφανείς σε μεγαλύτερες περιόδους αποχής.
Μετά από έναν μήνα χωρίς προπόνηση, οι επιπτώσεις στην αερόβια φυσική κατάσταση γίνονται αισθητές λόγω της μείωσης της πυκνότητας των τριχοειδών αγγείων. Σε βάθος λίγων μηνών, καταγράφονται ακόμη και δομικές αλλαγές στην καρδιά, όπως η σταδιακή επαναφορά του όγκου της αριστερής κοιλίας στα αρχικά της επίπεδα.
Ο ρόλος της μυϊκής μνήμης
Παρά τις φθίνουσες επιδορπίες της αποπροπόνησης, η μυϊκή μνήμη λειτουργεί ως σύμμαχος για όσους επιστρέφουν στην άσκηση. Η προηγούμενη προπονητική εμπειρία αφήνει κυτταρικά, μοριακά και φυσιολογικά θεμέλια, τα οποία διευκολύνουν τη μελλοντική προσαρμογή του οργανισμού.
Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, η προπόνηση αντίστασης και αντοχής μπορεί να αφήσει διαρκείς μοριακές υπογραφές και επιγενετική μνήμη στους σκελετικούς μύες. Αυτό σημαίνει ότι, παρότι η δύναμη και το μέγεθος δεν διατηρούνται μόνιμα, ο οργανισμός θυμάται τις προηγούμενες προσαρμογές, επιτρέποντας στους αθλητές και τους ασκούμενους να ανακτούν τη φυσική τους κατάσταση ταχύτερα.
