Tech

Φυσικοί βρήκαν το μαθηματικό όριο για την αντιστροφή του χρόνου

Νέα μαθηματική μελέτη βάζει αυστηρά όρια στην πιθανότητα αντιστροφής του χρόνου στην κβαντική μηχανική, αποκαλύπτοντας το χρονικό όριο.

Φυσικοί βρήκαν το μαθηματικό όριο για την αντιστροφή του χρόνου
Φωτογραφία: Unsplash

Μια νέα μελέτη έρχεται να βάλει αυστηρά μαθηματικά όρια στο ενδεχόμενο αντιστροφής του χρόνου, δείχνοντας μέχρι πού ακριβώς επιτρέπουν οι νόμοι της φύσης αυτή τη διαδικασία. Ενώ η εμπειρία μας από τον χρόνο είναι μονόδρομη, η κβαντική μηχανική ανοίγει θεωρητικά το παράθυρο για φαινόμενα όπου ο χρόνος μπορεί ουσιαστικά να κυλήσει προς τα πίσω.

Για το απλούστερο μοντέλο που εξέτασαν οι φυσικοί Γιακίρ Αχαρόνοφ και Αβσαλόμ Κ. Ελίτζουρ, ο χρόνος θα μπορούσε να κυλήσει προς τα πίσω μόνο για περίπου ένα φεμτοδευτερόλεπτο, δηλαδή ένα τετράκις εκατομμυριοστό του δευτερολέπτου. Η σχετική εργασία παρουσιάζεται αναλυτικά σε προδημοσίευση στην πλατφόρμα arXiv, βασιζόμενη σε μια θεωρητική κβαντική μηχανή χρονικής μετατόπισης.

Η λειτουργία της κβαντικής μηχανής και η ατομική διάσπαση

Η ιδέα βασίζεται στην υπέρθεση, κατά την οποία ένα σύστημα μπορεί να βρίσκεται σε συνδυασμό διαφορετικών καταστάσεων ταυτόχρονα. Επιλέγοντας ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται μετα-επιλογή, οι φυσικοί μπορούν θεωρητικά να κάνουν ένα σύστημα να συμπεριφέρεται σαν να έχει βιώσει ένα αρνητικό χρονικό διάστημα.

Για να διερευνήσουν πόσο μακριά θα μπορούσε να φτάσει αυτός ο αρνητικός χρόνος, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ως παράδειγμα την αυθόρμητη εκπομπή από διεγερμένα άτομα. Αν μια ομάδα ατόμων τοποθετηθεί μέσα στη θεωρητική χρονομηχανή και καταλήξει με περισσότερα διεγερμένα άτομα μετά τη διάσπαση, η μηχανή θα είχε ουσιαστικά αντιστρέψει μέρος της διαδικασίας.

Το όριο από τη «μνήμη» του περιβάλλοντος

Ωστόσο, ακόμα και μέσα σε έναν σφραγισμένο θάλαμο, τα άτομα αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον ηλεκτρομαγνητικό πεδίο, αφήνοντας ίχνη από ό,τι έχει συμβεί. Αυτό το «παράθυρο» διαρκεί περίπου ένα φεμτοδευτερόλεπτο, καθώς πέρα από αυτό το όριο το περιβάλλον έχει συγκρατήσει υπερβολικά πολλές πληροφορίες.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, το όριο δεν επιβάλλεται από τον ίδιο τον χρόνο, αλλά από τη «μνήμη» που διατηρεί το περιβάλλον για το φως. Παράλληλα, το σύστημα εξακολουθεί να υπακούει στον δεύτερο νόμο της θερμοδυναμικής, καθώς η φαινομενική αντιστροφή συμβαίνει μόνο σε ένα μικρό κλάσμα προσεκτικά επιλεγμένων αποτελεσμάτων.