Όταν ένα παιδί ξεκινά να αφηγηθεί μια ιστορία από την καθημερινότητά του, η άμεση παρέμβαση από την πλευρά του ενήλικα αποτελεί μια συνηθισμένη εικόνα. Η διόρθωση μιας λέξης, η αποσαφήνιση των γεγονότων ή η συμπλήρωση λεπτομερειών γίνονται συνήθως με καλές προθέσεις, καθώς οι γονείς επιθυμούν να μάθει το παιδί να εκφράζεται σωστά. Ωστόσο, αυτή η συνήθεια ενδέχεται να περάσει ένα διαφορετικό μήνυμα, συνδέοντας την αφήγηση με την απαίτηση για απόλυτη ακρίβεια και τάξη.
Σιγά σιγά, το παιδί ενδέχεται να επικεντρώνεται περισσότερο στην πιθανή αντίδραση του γονέα παρά σε αυτό που πραγματικά θέλει να μοιραστεί. Έτσι, μια αυθόρμητη στιγμή επικοινωνίας μετατρέπεται σε μια διαδικασία όπου κυριαρχεί ο φόβος της λάθος λέξης ή της εσφαλμένης σειράς των γεγονότων. Η συνεχής διόρθωση στερεί από την αφήγηση τη χαρά της, καθώς τα παιδιά προσπαθούν κυρίως να μεταδώσουν ένα συναίσθημα και όχι απλώς να καταγράψουν ιστορικά δεδομένα.
Η αξία της ενεργητικής ακρόασης
Όταν οι ενήλικες διακόπτουν για να αποκαταστήσουν λεπτομέρειες, χάνεται η ουσιαστική σύνδεση της στιγμής. Εκείνη την ώρα, το παιδί μπορεί να αναζητά κατανόηση, να εκφράζει τον ενθουσιασμό του ή να επεξεργάζεται ένα δύσκολο ζήτημα. Η ενεργητική ακρόαση ενισχύει την αυτοπεποίθησή του, αποδεικνύοντας ότι η φωνή του έχει αξία ακόμα και όταν η ιστορία του δεν είναι τέλεια.
Η συστηματική επισήμανση λαθών οδηγεί συχνά στην αυτολογοκρισία, καθώς πριν μιλήσει, το παιδί ελέγχει τη γραμματική και τη δομή των όσων θέλει να πει. Ο φόβος του λάθους αποκτά έτσι το βάρος μιας αποτυχίας, περιορίζοντας τον αυθορμητισμό. Οι ειδικοί προτείνουν την επιλογή των στιγμών που μια παρέμβαση είναι πραγματικά απαραίτητη, προτιμώντας την ήρεμη διατύπωση χωρίς ειρωνεία ή την ενσωμάτωση της σωστής λέξης στην απάντηση του γονέα.
Δημιουργία κλίματος ασφάλειας στην επικοινωνία
Η αλλαγή της προσέγγισης περιλαμβάνει την ακρόαση με περιέργεια, αποφεύγοντας τη συμπλήρωση προτάσεων ή τη συμπεριφορά ανακριτή. Ανοιχτές ερωτήσεις, όπως το πώς ένιωσε το παιδί ή τι έγινε στη συνέχεια, βοηθούν στην οργάνωση της σκέψης του χωρίς πίεση. Η ασφάλεια στην επικοινωνία χτίζεται όταν δίνεται στο παιδί ο απαραίτητος χώρος να κάνει λάθη, να διορθωθεί μόνο του και να συνεχίσει ελεύθερα.
Δεν χρειάζεται να αγνοείται κάθε λάθος, ούτε να παραμελείται ο γονεϊκός ρόλος, αλλά απαιτείται διάκριση ανάμεσα στη στιγμή της διδασκαλίας και τη στιγμή της σύνδεσης. Το λεξιλόγιο και οι γλωσσικές δεξιότητες βελτιώνονται με τον χρόνο και την ανάγνωση, ενώ η εμπιστοσύνη θεμελιώνεται μέσα από την πρόθεση των ενηλίκων να ακούσουν πραγματικά.
